Knip- en scheerheg op boerenland voor hoog effect op biodiversiteit met weinig ruimtevraag

Boeren kunnen de biodiversiteit op hun land vergroten met de aanplant van knip- en scheerheggen op agrarische percelen. Vanuit Marb Consultancy zijn Duncan Keupink en Hanneke Kraaijenveld betrokken bij de Stichting de Zenderse Heg. Duncan: ‘Boeren houden hun eigen grond en deze heg neemt minimale ruimte in. We onderzoeken de effecten van verschillende soorten samenstellingen en beheercycli en willen daarna ondersteunen bij opschalen.’

Wat in het Zuiden kan, kan in Twente ook, is het motto van het Twentse initiatief. Ze beginnen met 750 meter knip- en scheerheg en onderzoeken dat de eerste drie jaren. Daarna, als meer over de werkwijze en het effect bekend is, wil de stichting het aantal meters met dit type heg uitbreiden naar vele tientallen kilometers.

‘Marb is betrokken bij het projectplan’, zegt Duncan. ‘Het is zo’n project waarvan je kunt zeggen: ‘Dit doen we dus ook’. We zochten uit hoe je het beste zo’n project kunt doen en wat er voor nodig is. Met de financieringsrichtlijnen van de provincie in de hand maakten we een verhaal richting grondeigenaren. Het plan van aanpak kijkt naar de continuïteit. Behalve de aanleg letten we op de mogelijkheden om het op te schalen en op het onderhoud. Zo verzorgen we het totaalpakket.’

De knip- en scheerheggen zijn maximaal een meter hoog en een meter breed. Ze kunnen tientallen tot honderden meters lang zijn. ‘We vinden het belangrijk dat ze de boer niet storen. Ze brengen wel extra vergroening, wat de boer kan aanvoeren om een plusje op de melkprijs te krijgen en de boer kan in de meeste gevallen ook deelnemen aan agrarisch natuurbeheer, wat ook weer een extra structurele jaarlijkse vergoeding in het laatje brengt.’

De heggen bieden een schuilplek aan insecten, vogels en kleine zoogdieren. Daarbij zijn bestuivers graag te gast op alle nectar die dit landschapselement produceert. In het voorjaar en de zomer en biedt hij natuurlijke vijanden van plaaginsecten onderdak. In het najaar en winter biedt het landschapselement voldoende voedsel in de vorm van bessen voor vogels en kleine zoogdieren De keuze is gevallen op inheemse planten in de heggen. Vogelkenners volgen het project en insectenkenners tellen beestjes in en bij de heggen.

Vrijwilligers

Een groep enthousiaste bewoners hielp bij de aanplant. ‘Het zijn vooral jonge mensen en ze maakten er samen een gezellige middag van. Er zat een loonwerker bij en mensen die anders op een kantoor werkten. Omdat dit eenmalig en kort is, mobiliseert het gemakkelijk een enthousiaste groep mensen.’

De natuuropgaven voor de komende jaren liggen in Overijssel sterk op landbouwgronden in het oostelijke deel van de provincie. Daarom willen de mensen van Marb betrokken zijn en zich inzetten voor ontwikkeling en opschaling van biodiversiteitsinitiatieven als de heggenaanplant in samenwerking met grondeigenaren. ‘We beginnen klein. Daarna kunnen we de gebiedspartijen van advies voorzien wat het doet en zo sterker staan voor de leefomgeving van morgen.’